Kami di Aliran berasa bimbang dengan bacaan kedua yang tergesa-gesa dalam pengundian terhadap Rang Undang-undang Perolehan Kerajaan 2025 di Parlimen hari ini. Ini berlaku hanya tiga hari sebelum kita menyambut Hari Kebangsaan.
Keputusan undian 125-63, yang menyebabkan ahli-ahli Parlimen pembangkang keluar meninggalkan dewan, menunjukkan satu penyimpangan yang membimbangkan daripada prinsip-prinsip reformis yang pernah diperjuangkan oleh sebahagian daripada mereka yang berada dalam kerajaan hari ini.
Cara pengendalian rang undang-undang ini yang pantas sama sekali tidak wajar bagi sebuah kerajaan yang naik ke tampuk kuasa dengan platform memerangi rasuah dan tadbir urus yang baik.
Bagi sebuah undang-undang yang akan mengawal perbelanjaan awam berbilion-bilion ringgit, pelbagai pihak berkepentingan – termasuk ahli-ahli Parlimen, kumpulan masyarakat sivil, kumpulan perniagaan dan orang awam – diberikan sedikit sahaja peluang atau masa yang bermakna untuk meneliti dan memberi input terhadap rang undang-undang 93 fasal ini.
Pendekatan tergesa-gesa ini mencerminkan kecenderungan autoritarian yang cuba dihapuskan oleh gerakan reformasi.
- Sign up for Aliran's free daily email updates or weekly newsletters or both
- Make a one-off donation to Persatuan Aliran Kesedaran Negara (ALIRAN), Maybank a/c 507246118995 or CIMB a/c 8004240948
- Make a pledge or schedule an auto donation to Aliran every month or every quarter
- Become an Aliran member
Sebuah kerajaan yang benar-benar reformis sepatutnya memastikan perundingan yang meluas, pendengaran awam dan ketelusan sebelum rang undang-undang dibentangkan, terutamanya dalam bidang yang begitu kritikal.
Kerajaan sepatutnya meminta kajian daripada jawatankuasa pilihan parlimen dan menyediakan masa yang mencukupi untuk perbahasan parlimen yang menyeluruh.
Kelemahan asas
Walaupun masyarakat sivil telah bertahun-tahun memperjuangkan undang-undang perolehan yang kukuh susulan skandal-skandal rasuah yang tidak berkesudahan, rang undang-undang ini sebaliknya menginstitusikan kelemahan-kelemahan yang telah lama melanda tadbir urus Malaysia.
Rang undang-undang ini memberikan menteri kewangan dan ketua-ketua menteri negeri kuasa budi bicara yang luar biasa ke atas kontrak perolehan melebihi RM50 juta untuk barangan dan perkhidmatan, dan RM100 juta untuk kerja-kerja – tanpa had maksimum. Penumpuan kuasa yang mengejutkan ini sukar dipercayai, lebih-lebih lagi datangnya daripada sebuah kerajaan ‘reformis’.
Tidak seperti ahli-ahli lembaga perolehan yang terikat dengan sekatan konflik kepentingan, menteri-menteri atasan ini beroperasi tanpa sebarang pengawasan sedemikian walaupun lebih-lebih lagi apabila mereka memegang kuasa yang jauh lebih besar.
Rang undang-undang ini juga menubuhkan tribunal rayuan yang sama sekali bukan bebas. Menteri yang keputusannya mungkin dicabar akan melantik ahli-ahlinya, menetapkan prosedurnya dan mengawal sekretariatnya. Bagaimana perkara ini boleh berlaku? Ia mewujudkan mekanisme akauntabiliti palsu di mana pihak eksekutif pada dasarnya menyemak dirinya sendiri.
Rang undang-undang ini dipenuhi dengan peruntukan yang membenarkan menteri-menteri mengecualikan keseluruhan program daripada terpakai kepada undang-undang ini, memintas keperluan pendaftaran (untuk pelakon-pelakon yang ada kaitan politik?) dan menggunakan kuasa luar biasa tanpa sebarang pengawasan luar.
Kelemahan ini menjadikan perlindungan yang kononnya wujud dalam rang undang-undang ini tidak bermakna.
Penumpuan kuasa dalam menteri kewangan dan ketua-ketua menteri negeri dalam rang undang-undang ini mengingatkan kita kembali kepada skandal 1MDB yang menggerunkan. Kes 1MDB menunjukkan bagaimana penumpuan kuasa eksekutif ke atas perbelanjaan kerajaan – sama ada melalui entiti milik negara atau perolehan langsung – mewujudkan peluang untuk rasuah yang mengejutkan.
Dengan memberikan kuasa budi bicara yang tidak terkawal ke atas kontrak perolehan bernilai tinggi kepada menteri-menteri kewangan masa depan, rang undang-undang ini mencipta semula keadaan yang membolehkan penyalahgunaan seperti 1MDB berlaku pada masa lalu.
Perolehan kerajaan melangkaui pembelian komputer pejabat dan alat tulis semata-mata. Ia merangkumi projek-projek mega untuk infrastruktur, kontrak pembinaan tambak laut, sistem IT dan perkhidmatan profesional yang boleh menelan belanja berbilion-bilion ringgit.
Tanpa kawal dan imbang yang sewajarnya, kontrak-kontrak ini boleh menjadi kenderaan untuk mencari untung, rasuah dan ‘komisen’, sama seperti keputusan perolehan 1MDB yang memudahkan salah laku kewangan yang besar.
Peluang untuk pembetulan
Walaupun undian di Parlimen hari ini merupakan satu kemunduran yang teruk, peluang masih wujud untuk membaiki undang-undang yang sangat cacat ini.
Tetapi ia memerlukan tekanan awam yang berterusan sebelum bacaan ketiga dan perbicaraan di Dewan Negara. Orang ramai mesti menyuarakan kebimbangan mereka untuk mempengaruhi perbahasan akhir dan menuntut pertimbangan semula terhadap peruntukan-peruntukan yang paling bermasalah.
Para senator tidak boleh berdiam diri. Mereka sepatutnya mencadangkan pindaan-pindaan yang bermakna atau menolak rang undang-undang ini sepenuhnya daripada sekadar mencop atau mengundi mengikut kehendak parti.
Seruan Aliran
Semakan peringkat jawatankuasa juga menawarkan peluang untuk penelitian terperinci dan pindaan fasal-fasal khusus yang menumpukan kuasa, mewujudkan konflik kepentingan dan menjejaskan ketelusan.
Aliran menyeru kerajaan supaya:
- Membenarkan perundingan tulen dan pindaan semasa proses semakan Dewan Negara
- Membuang peruntukan yang menumpukan kuasa besar yang tidak terkawal kepada menteri kewangan dan ketua-ketua menteri negeri
- Menubuhkan mekanisme pengawasan dan rayuan yang benar-benar bebas
- Menutup sebarang celah yang membenarkan pengelakan perlindungan perolehan
- Meletakkan semua perolehan bernilai tinggi dan projek-projek mega di bawah keperluan ketelusan yang bermakna
- Memperkenalkan fasal-fasal yang ketat sebagai pencegah kepada menteri kewangan dan ketua-ketua menteri sekarang dan akan datang
Rakyat Malaysia berhak mendapat undang-undang perolehan yang memenuhi kepentingan awam – bukan yang mengekalkan status quo atau memburukkannya lagi.
Kerajaan mesti memilih sama ada hendak menunaikan komitmen reformasinya atau memburukkan lagi keadaan yang membolehkan rasuah berleluasa.
Sambutan yang bermakna
Untuk menyambut kemerdekaan semenanjung dan Hari Kebangsaan pada 31 Ogos dengan bermakna, marilah kita sedar akan keperluan terhadap ketelusan dan akauntabiliti yang tulen.
Marilah kita tidak meluluskan undang-undang yang berpotensi membolehkan penyalahgunaan kuasa dan rasuah.
Merdeka mestilah untuk semua dan memberi manfaat kepada semua.
Daripada Team Aliran
28 Ogos 2025
AGENDA RAKYAT - Lima perkara utama
- Tegakkan maruah serta kualiti kehidupan rakyat
- Galakkan pembangunan saksama, lestari serta tangani krisis alam sekitar
- Raikan kerencaman dan keterangkuman
- Selamatkan demokrasi dan angkatkan keluhuran undang-undang
- Lawan rasuah dan kronisme
